Nếu gốm sứ Bizen hay Shigaraki theo đuổi vẻ đẹp mộc mạc, thô ráp của đất nung, thì Kutani-yaki (九谷焼) lại vươn mình trở thành biểu tượng của sự quyền quý, lộng lẫy và kỹ nghệ tráng men màu đỉnh cao. Ra đời vào khoảng giữa thế kỷ 17 (đầu thời kỳ Edo) tại vùng Kaga (nay thuộc tỉnh Ishikawa) – nơi phát triển rực rỡ dưới sự bảo trợ của gia tộc Maeda giàu có, Kutani-yaki mang trong mình cốt cách hoàng gia và vẻ đẹp thị giác choáng ngợp.
Linh hồn của gốm Kutani nằm ở kỹ thuật vẽ tranh trên men (Overglaze painting) với bảng màu vô cùng đặc trưng được gọi là Kutani Gosai (Cửu Cốc Ngũ Thể), bao gồm 5 sắc độ chính:
Aka (Đỏ): Rực rỡ và đầy sinh khí.
Ki (Vàng): Quyền quý, thường được dùng làm màu nền (điển hình là phong cách Yoshidaya).
Midori (Xanh lục): Tươi mát, tao nhã.
Murasaki (Tím): Trầm mặc, sâu thẳm.
Kon (Xanh lam thẫm): Sắc sảo, tĩnh tại.
Việc đắp các lớp men thủy tinh dày lên bề mặt phôi gốm giúp các họa tiết trên Kutani-yaki có độ nổi nhẹ, tạo ra hiệu ứng 3D sống động và độ bóng bẩy vượt thời gian. Các họa tiết thường xoay quanh chủ đề thiên nhiên như hoa điểu (chim và hoa), sơn thủy, hoặc các tích truyện cổ.
Dòng chảy lịch sử hàng trăm năm đã rẽ nhánh Kutani thành nhiều phong cách độc đáo:
Ko-Kutani (Kutani cổ): Phóng khoáng, mạnh mẽ với những mảng màu đậm và đường nét dứt khoát.
Mokuton: Đặc trưng bởi họa tiết vẽ bằng nhũ vàng trên nền men đỏ rực (Akae), mang lại cảm giác vô cùng xa hoa.
Yoshidaya: Như chiếc lư hương hoa mẫu đơn bạn đang sở hữu, trường phái này tuyệt đối không dùng màu đỏ. Toàn bộ nền được phủ men vàng mù tạt, điểm xuyết bởi sắc xanh, tím và lam, tạo nên một vẻ đẹp hoài cổ và sâu lắng hiếm có.
Trong những không gian trưng bày đề cao thiết kế tối giản, nơi ánh sáng khẽ xuyên qua những vách ngăn Shoji và tinh thần Wabi-Sabi, Thiền định (Zen) làm chủ đạo, thì sự xuất hiện của một tuyệt tác gốm Kutani lại mang đến một sự tương phản vô cùng đắt giá.
Sự rực rỡ, lộng lẫy và tinh xảo của Kutani-yaki không hề phá vỡ sự tĩnh tại của không gian, mà ngược lại, nó đóng vai trò như một điểm tụ nhãn quan (focal point). Khi được đặt cạnh những nén hương trầm mộc mạc hay những dải hương mang âm hưởng hoa cỏ đương đại, gốm Kutani tựa như một đóa hoa bung nở rực rỡ giữa không gian yên bình, đánh thức mọi giác quan của người thưởng thức.
